Tell a Friend
captcha

 
x


كنترل ايدز، يك اضطرار جهاني

اپیدمی جهانی ایدز، اضطراری جهانی است و یکی از بزرگترين چالش‌ها را در زندگی فردي و اجتماعي انسان تشکیل می دهد که رشد اجتماعی و اقتصادی را در سراسر جهان تضعیف می‌کند و بر تمامی سطوح جامعه ملی، اجتماعی، خانوادگی و فردی تاثیر می گذارد. تا كنون بيش از 30 سال پر از فراز و نشيب، از شروع همه گيري جهاني ايدز را پشت سر گذاشته‌ايم.

علي‌رغم اينكه حدود سي سال است به مردم درباره اچ‌آی‌وی و ايدز  هشدار داده می‌شود، ليكن ایدز تا به حال جان ميليون ها انسان را گرفته است و در سرتاسر جهان هر ساله ميليون ها انسان به اچ‌آی‌وی مبتلا می‌شوند. طی سه دهه گذشته، ایدز باعث مرگ‌ها­ و رنج­های فراوان و  ناگفته شده است، اما در همین سال‌ها روايت دیگری نیز فاش شده که ضمن آن جامعه جهانی با اشتیاق متحد گشته تا اقدامی برای نجات زندگی‌ انسان‌ها صورت دهد. این تلاش‌ها موجب تغییرات واقعی در سراسر جهان گرديده است. در حال حاضر افراد کمتری به عفونت اچ­آی­وی مبتلا می‌شوند، میلیون ها نفر به درمان اچ­آی­وی دسترسی پیدا کرده‌اند، زنان بیشتری قادرند از ابتلای فرزندان‌شان به اچ­آی­وی جلوگیری کنند، منع سفر به خیلی از کشورها برای افرادی که با اچ­آی­وی زندگی می کنند برداشته شده است و شفقت و شناخت حقوق بشر به آرامی جایگزین انگ می‌شود. این حرکت با تعهد و همبستگی به دنیا کمک می‌کند بر همه گیری اچ‌اي‌وي/  ایدز فائق آيد. هرچند همواره با اخباری از پيشرفت‌های علمی در زمينه شناخت و پاسخ به همه­گيری  اچ اي وي /ايدز  روبرو هستيم، اما  گسترش ايدز در كشورهاي شمال آفريقا و شرق مديترانه، اروپاي شرقي، آسياي ميانه و جنوب شرقي، بر خلاف ساير نقاط جهان رو به افزايش است و هنوز هم خطر جدی برای بشر محسوب می‌شود.  ابتلا به اچ اي وي/ايدز يك معضل اجتماعي در جوامع، بخصوص در كشورهاي با درآمد كم و متوسط،  باقي مانده است و باعث شده انسان به اهداف توسعه‌اي مهمي مانند: كاهش فقر، كاهش مرگ و مير كودكان و بهبود سلامت مادران، دستيابي به اموزش ابتدايي براي همه ، آن طور كه بايد، دست نيابد. يكي از خصوصيات اين بيماري اين است كه هيچ كشوري را اعم از توسعه يافته، در حال توسعه و توسعه نيافته ، بي نصيب نگذاشته است، هرچند، الگوهاي انتقال اچ‌اي‌وي در گروه‌هاي آسيب‌پذير، در هر كشور، متفاوت است، شاهد افزایش سریع شیوع اچ‌اي‌وي در بین گروه‌های پرخطر اجتماعي در بسیاری از کشورها  هستيم. آسيا پس از افريقاي زير صحرا ، دومين كانون عفونت ايدز در جهان است و شرق اروپا و آسياي مركزي، مناطقي هستند كه شيوع اچ اي وي درآنها، بطور واضح، در حال افزايش باقي مانده است.

در كشور ما موج اول اين بيماري با فرآورده هاي خوني آلوده وارداتي، آغاز شد. نخستين مورد گزارش و ثبت شده ابتلا به اچ اي وي، در سال 1366 و مربوط به يك كودك 6 ساله مبتلا به هموفيلي است كه فرآورده هاي خوني آلوده وارداتي دريافت كرده بود. پس از آن موج دوم ايدز از طريق مصرف تزريقي مواد مخدر آغاز شد. ورود ايران به مرحله متمركز با افزايش شيوع اچ آی وی در مصرف کنندگان تزريقی مواد در اوائل دهه هشتاد رخ داد. اقدامات كاهش آسيب ، باعث کند شدن شيب رشد همه‌گيری در اين گروه جمعيتی شد. بررسی نظام ثبت اطلاعات اچ آی وی در سال های اخير حاکی از تغييرات تدريجي الگوی انتقال بيماری از اعتياد تزريقی به انتقال از طریق ارتباطات جنسی است و همین بررسی دلالت بر افزایش تدریجی موارد جدید ابتلا در زنان در سال‌های اخیر دارد که لزوم توجه بیشتر را در این ارتباط می‌طلبد.

 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری و مشارکت تمامی سازمان‌های عضو کارگروه کشوری کنترل ایدز برنامه‌های جامعی را برای افزايش دسترسی به گروه های در معرض آسيب و نيز گروه های دارای رفتارهای پرخطر مرتبط با اچ‌‌آی‌وی / ايدز پيش بينی و اجرا نموده است . اين اقدامات شامل راه اندازی مراکزی با هدف ارائه‌ی خدمات پيش‌گيرانه، کاهش آسيب ، مراقبت و درمان از جمله مراکز گذری ، کلينيک ها مثلثی ، مراکز مشاوره و آزمايش داوطلبانه و مراکز مشاوره و خدمات کاهش آسیب ویژه زنان آسيب پذير می‌باشد . ارائه‌ی کليه‌ی خدمات در اين مراکز داوطلبانه ، محرمانه و کاملأ رايگان می باشد.

شناخت ويروس اچ‌اي‌وي و بيماري ايدز

ايدز يك بيماري واحد نيست، بلكه مجموعه‌اي از حالات و علايم است كه وقتي سيستم ايمني بدن بوسيله ويروسي به‌نام اچ‌اي‌وي آسيب مي بيند به وجود مي‌آيد. اچ‌اي‌وي ويروسي است كه باعث ايجاد ايدز مي‌شود. اچ‌اي‌وي(HIV) از حروف اول كلمات Human Immunodeficiency Virus   گرفته شده است. اين ويروس سلول‌هاي خاصي را كه از بدن در مقابل بيماري‌ها دفاع مي‌كند، نابود مي‌كند. وقتي كه سيستم ايمني بدن توسط اچ‌اي‌وي ضعيف مي‌شود، فرد دچار انواع بيماريها از جمله سرطان مي‌شود. وقتي اچ‌اي‌وي سيستم ايمني بدن انسان را به حدي ضعيف مي كند كه ديگر نتواند فرد را در مقابل بيماري‌هايي كه به‌طور عادي آنها را مهار مي‌كرده محافظت كند، فرد وارد مرحله‌اي از بيماري‌ خود شده كه به اختصار ايدز ناميده مي شود. ايدز(AIDS) از حروف اول كلمات Aquired Immunodeficiency Syndrome گرفته شده است. معناي فارسي اين كلمات "نشانگان نقص ايمني اكتسابي" است. تاكنون درمان قطعي براي بيماري ايدز شناخته نشده است، با اين حال درمان‌هاي موجود با داروهاي ضد رترو ويروسي مي‌تواند از سرعت تكثير ويروس بكاهد و طول عمر بيمار را افزايش دهد. اين امر مي‌تواند تا حد زيادي به ارتقاي كيفيت زندگي فرد بيانجامد، اما اين نوع درمان ويروس را از بدن حذف نمي‌كند. اما پيشگيري از آن اسان است. با شناخت راه‌هاي انتقال ويروس، به راحتي مي توان از ابتلا به اچ‌اي‌وي/ ايدز پيشگيري كرد.

اچ‌اي‌وي از چه راه‌هايي منتقل مي‌شود؟

  • از راه ارتباط جنسي نا سالم و محافظت نشده،
  • از راه استفاده از سرنگ و سوزن آلوده به ويروس در معتادان تزريقي
  • از راه انتقال خون و فراورده‌هاي خوني حاوي ويروس؛ درحال حاضر در كشورما تمامي خون‌هاي اهدائي توسط سازمان انتقال خون از نظر اچ‌اي‌وي و هپاتيت پالايش مي‌شوند.
  • از مادر مبتلا به نوزاد طي دوران  بارداري، زايمان و شيردهي

در اين ميان عوامل خطري وجود دارد كه خطر ابتلا به اچ‌اي‌وي را بيشتر ميكند كه مي‌توان به موارد زيراشاره كرد:

  • استفاده از مواد محرك و روان‌گردان شبه امفتاميني كه قدرت تصميم‌گيري فرد را براي انتخاب رفتارهاي سالم مختل مي‌كند،
  • تعدد شركاي جنسي
  • وجود يك بيماري آميزشي درمان نشده (با علائمي مانند زخم، ترشح و يا سوزش دستگاه تناسلي )

اچ‌اي‌وي از چه راههايي منتقل نمي‌شود:

اچ‌اي‌وي در محيط بيرون از بدن و خون براي مدت زيادي زنده نمي ماند و براحتي از فردي به فردي ديگر منتقل نمي شود. هيچ كس از طريق معاشرت اجتماعي در معرض خطر ابتلا به اچ‌اي‌وي/ ايدز نيست و اين ويروس از راه ارتباطات عادي روزانه، حتي با فرد مبتلا،  در منزل يا محيط كار ،انتقال نمي‌يابد. بنابر اين دست دادن، روبوسي و در آغوش گرفتن، استفاده از ظروف غذاخوري مشترك، نيش حشرات، توالت و حمام مشترك، استخر، هيچ‌ يك از راه‌هاي انتقال اچ‌اي‌وي نيست. از اين رو آنچه افراد را در معرض خطر قرار مي‌دهد، رفتارهاي پرخطر است، نه زندگي در كنار افراد مبتلا و بيمار. از ظاهر افراد نمي توان فهميد كه آيا او به اچ‌اي‌وي مبتلا است يا خير. تنها راه مطمئن براي تشخيص، انجام آزمايش اچ‌اي‌وي است كه مي تواند وجود ويروس در خون را معلوم كند. در صورتي كه فردي نگران ابتلا به اچ‌اي‌وي است مي تواند به مراكز مشاوره بيماري‌هاي رفتاري ( مراكز مشاوره ايدز) مراجعه كند در اين مراكز علاوه بر آموزش، مشاوره و ارائه وسايل پيشگيري، آزمايش اچ‌اي‌وي به‌صورت رايگان انجام مي‌شود و نتيجه آن چه مثبت و يا منفي در رازداري كامل به‌صورت محرمانه به فرد اطلاع داده مي‌شود و اقدامات مشاوره‌اي لازم براي پيگيري‌هاي بعدي انجام مي‌شود و در صورت تمايل تحت مراقبت و درمان قرار مي‌گيرد. ارائه كليه خدمات در اين مراكز كاملا رايگان است. همچنين در اين مراكز مشاوره حضوري و تلفني توسط مشاورين دوره ديده و بصورت كاملا محرمانه انجام مي‌شود. تلفن "مراكز مشاوره ايدز" را از 118 شهر خود دريافت كنيد.

 

اچ‌اي‌وي/ ايدز درمان ندارد، واكسن ندارد، اما با آموزش، شناخت و جلوگيري از رفتارهاي پر خطر قابل پيشگيري است.